IZ PROŠLOSTI ZAVIČAJA: STOGODIŠNJICA VELIKOG RATA – OD POVLAČENJA DO POBEDE

Da li je povlačenje preko crnogorskih i albanskih planina bilo jedino rešenje ili bi neka druga opcija možda dovela do bolјeg ishoda, uz znatno manje žrtava, i danas je otvoreno pitanje oko kojeg ni pre sto godina nije bilo potpunog jedinstva u vojnom vrhu Srbije. Pokušaji da se savladaju Bugari i probije put preko Kačanika ka Skoplјu i Solunu, nisu uspeli i srpska vojska je bila opkolјena sa svih strana.

LOZNICA (17. 5. 2018) – Albanska golgota je ustalјen naziv za povlačenje srpske vojske i prognanih civila preko zavejanih planina Albanije i Crne Gore nakon invazije Centralnih sila na Srbiju u jesen 1915. godine.

Krajem 1915. godine srpska vojska, državni vrh i deo naroda povlačili su se preko albanskih i crnogorskih planina, u izuzetno surovim uslovima: suočivši se sa niskim temperaturama, glađu, bolestima, iscrplјenošću, neprijatelјskim napadima.

Povlačenje srpske vojske dolinom Morave – oktobar 1915. godine

Albanska golgota ostala je u posebnom pamćenju srpskog naroda, kao za Srbiju najteža etapa Velikog rata, koja je odnela više desetina hilјada života. Da li je u tim okolnostima povlačenje preko nepristupačnih planina, u surovim vremenskim uslovima, bilo jedini spas, najbolјe rešenje, ili bi neka druga opcija možda dovela do bolјeg ishoda, uz znatno manje žrtava, i danas je otvoreno pitanje oko kojeg i pre sto godina nije bilo potpunog jedinstva u vojnom vrhu Srbije.

Povlačenje preko Albanije bila je posledica koncentrične operacije Centralnih sila protiv Srbije, koja je počela u prvim danima oktobra 1915. godine. Na granicama Srbije, koja je imala oko 4.500.000 stanovnika, te jeseni se našlo oko 800.000 neprijatelјskih vojnika.

Autor: Goran Vilić

Ceo tekst je dostupan u štampanom izdanju.